W Gosławicach, dzielnicy Konina, nad brzegiem Jeziora Gosławskiego stoi gotycki zamek z XV wieku, w którym mieści się Muzeum Okręgowe. To nie jest typowa muzeum-gablota – to kompleks kilku budynków z różnymi wystawami, skansen etnograficzny i kawałek historii rozciągniętej od pradziejów po czasy współczesne. Miejsce, gdzie można zobaczyć zarówno judaika z skarbu sompolskiego, jak i rekonstrukcję słonia leśnego czy maszyny z kopalń węgla brunatnego.

Gotycki zamek nad jeziorem – nietypowa siedziba muzeum

Zamek w Gosławicach powstał w latach 1420-1426 z fundacji Andrzeja Łaskarzyca, biskupa poznańskiego i dyplomaty epoki jagiellońskiej. Ironią losu fundator nigdy w nim nie zamieszkał – zmarł w 1426 roku, zanim ukończono prace budowlane. Budowla jest niska, krępa, pozbawiona wież i blank, otoczona murem z gniazdami działowymi. To typowy przykład architektury obronnej z początku XV wieku, podporządkowanej funkcji militarnej.

Muzeum przeniosło się do zamku w lipcu 1982 roku, przejmując najpierw dwa budynki podworskie na pracownie i biura. Sam zamek oddano do użytkowania dopiero w 1986 roku po gruntownej restauracji. Za całokształt prac związanych z uruchomieniem placówki muzeum otrzymało rok później nagrodę I stopnia Ministra Kultury i Sztuki w konkursie na „Wydarzenie Muzealne Roku”.

Legenda głosi, że w zamku wciąż mieszka dawny właściciel Gosławic, Konstanty Lubrański, który odbywa pokutę za krzywdy wyrządzone za życia. Podobno podróżuje na smoku w towarzystwie diabłów i kompanów.

Co zobaczysz w salach wystawowych

Muzeum nie ogranicza się do jednej specjalizacji. Zbiory obejmują archeologię, historię, sztukę, etnografię, rzemiosło artystyczne, technikę, numizmatykę, geologię i przyrodę. W przestronnych salach zamku prezentowane są stałe wystawy: „Konin poprzez wieki”, „Judaika” i „Pradzieje ziemi konińskiej”.

Wśród eksponatów wyróżnia się jedna z najbogatszych w Polsce kolekcji biżuterii XIX-wiecznej, zgromadzona w Dziale Rzemiosła Artystycznego. Tutaj również można zobaczyć zbiory Gabinetu Numizmatycznego oraz unikatową w skali kraju wystawę poświęconą historii oświetlenia – kolekcję sprzętów oświetleniowych, która pokazuje, jak przez wieki ludzie radzili sobie z ciemnością.

Judaika to osobna, cenna grupa eksponatów. Najcenniejszy jest skarb z Sompolna – zbiór przedmiotów, które przetrwały wieki i stanowią świadectwo bogatej historii społeczności żydowskiej w regionie.

Wystawa „By czas nie zaćmił” to prezentacja kilkudziesięciu lat historii górnictwa Wielkopolski Wschodniej. Poświęcona jest Kopalni Węgla Brunatnego „Konin”, Kopalni Węgla Brunatnego „Adamów” i Kopalni Soli „Kłodawa” – zakładom, które ukształtowały przemysłowy krajobraz tego regionu.

Dworek i skansen – muzeum na świeżym powietrzu

W bliskim sąsiedztwie zamku znajduje się odtworzony XIX-wieczny dworek, w którym urządzono ekspozycję „Dwór polski”. Wystawę otwarto w styczniu 1990 roku, a jej aranżacja pozwala poczuć atmosferę polskiego dworku z minionej epoki.

Uzupełnieniem całości jest niewielki skansen etnograficzny z przykładami zabytkowej zabudowy wiejskiej z regionu konińskiego. Znalazły się tu budynki przeniesione z różnych miejscowości, które pokazują, jak wyglądało życie na wsi. Dopełnienie stanowią maszyny rolnicze, pasieka, przydomowy ogródek, piec chlebowy i niewielka kapliczka. To miejsce szczególnie docenią rodziny z dziećmi – można tu zobaczyć, dotknąć i zrozumieć, jak funkcjonowało gospodarstwo wiejskie.

Na terenie muzeum stoi też klasycystyczny spichlerz – kolejny element architektonicznego układu, który razem z zamkiem i dworkiem tworzy spójną całość.

W zbiorach muzeum znajduje się zbiór 44 polichromowanych desek z drewna modrzewiowego – pozostałość częściowo zachowanego stropu z kościoła parafialnego św. Jakuba w Rzgowie. Deski różnej długości i szerokości stanowią cenny zabytek sztuki sakralnej.

Skansen archeologiczny w Mrówkach – dodatkowy oddział

Pod opieką Muzeum Okręgowego znajduje się również skansen archeologiczny w Mrówkach koło Wilczyna. Ten malowniczo położony obiekt to precyzyjna rekonstrukcja „grodku stożkowego” – typu fortyfikacji znanego z wczesnego średniowiecza. Warto tam zajrzeć, jeśli interesuje się historia i archeologia, choć wymaga to osobnego wyjazdu z Konina.

Dla kogo to miejsce

Muzeum Okręgowe w Koninie sprawdzi się dla różnych typów zwiedzających. Miłośnicy historii znajdą tu ekspozycje od pradziejów po czasy współczesne. Rodziny z dziećmi docenią skansen i możliwość spaceru po terenie przy jeziorze. Osoby zainteresowane sztuką zobaczą kolekcję biżuterii i judaika. Fani techniki i przemysłu – wystawę o górnictwie.

Muzeum nie jest wielkie, ale jest różnorodne. Można tu spędzić od godziny do trzech godzin, w zależności od zainteresowań i tempa zwiedzania. Warto przyjść bez pośpiechu, żeby móc spokojnie przejść się po wszystkich budynkach i skansenie.

Informacje praktyczne – ceny, godziny, dojazd

Muzeum jest nieczynne w poniedziałki, dni świąteczne oraz w Nowy Rok, 6 stycznia, Wielkanoc, Boże Ciało, 15 sierpnia, 1 listopada i Boże Narodzenie. Można zwiedzać indywidualnie lub w grupach zorganizowanych.

Muzeum oferuje również możliwość robienia zdjęć ślubnych i rodzinnych na swoim terenie – plener kosztuje 50 zł dla zdjęć rodzinnych i 150 zł dla ślubnych, a wnętrza odpowiednio 100 zł i 200 zł.

Adres: ul. Muzealna 6, 62-505 Konin/Gosławice

Dojazd samochodem jest prosty – Gosławice to dzielnica Konina położona przy Jeziorze Gosławskim. Można zaparkować w okolicy muzeum. Jeśli ktoś przyjeżdża do Konina z daleka, warto połączyć wizytę w muzeum ze spacerem wzdłuż jeziora – okolica jest przyjemna, szczególnie w ciepłe miesiące.

Przed wizytą warto sprawdzić aktualne godziny otwarcia i ceny biletów na stronie internetowej muzeum, ponieważ mogą się zmieniać. Muzeum Okręgowe w Koninie jest instytucją kultury Samorządu Województwa Wielkopolskiego, więc informacje o wydarzeniach specjalnych, wystawach czasowych i działaniach edukacyjnych regularnie pojawiają się na ich oficjalnych kanałach.